Nowy ranking finansowy gmin. Jak wypadł Pruszków?

Raport został przygotowany przez VII Europejski Kongres Samorządów i jest jednym z najważniejszych, eksperckich dokumentów w których oceniania jest ogólna kondycja finansowa gmin i powiatów. „Ranking finansowy samorządu terytorialnego w Polsce 2021, (...) daje konkretne instrumenty do oceny funkcjonowania każdej, nawet najmniejszej lokalnej władzy oraz nakreśla przejrzysty obraz gospodarki naszego kraju wychodząc od jej podstaw” – pisze we wstępie do opracowania Zygmunt Berdychowski, Przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego.

Autorami publikacji są pracownicy naukowi zajmujący się finansami publicznymi, wyspecjalizowani w finansach jednostek samorządu terytorialnego. Koordynatorką projektu była dr Małgorzata Gałecka z Katedry Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Analizując sytuację finansową samorządów brano pod uwagę oficjalne dane zgromadzone przez Regionalne Izby Obrachunkowe.

Wyniki przyznawane jednostkom samorządu ustalane są w oparciu o 7 wskaźników:

• udział dochodów własnych w dochodach ogółem;
• relacja nadwyżki operacyjnej do dochodów ogółem;
• udział wydatków inwestycyjnych w wydatkach ogółem;
• obciążenie wydatków bieżących wydatkami na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń;
• udział środków europejskich w wydatkach ogółem – bez poręczeń;
• relacja zobowiązań do dochodów ogółem;
• udział podatku dochodowego od osób fizycznych w dochodach bieżących.

W przypadku wskaźników 1, 2, 3, 5 i 7 wyniki cząstkowe powinny być jak najwyższe (im więcej, tym lepiej), natomiast w przypadku wskaźników 4 i 6 wyniki cząstkowe powinny być jak najniższe (im mniej, tym lepiej). Metodologię rankingu szczegółowo opisywaliśmy na zpruszkowa.pl rok temu.

Po raz kolejny w rankingu bardzo dobrze została oceniona sytuacja finansowa powiatu. Powiat pruszkowski, przy ocenie wyników finansowych osiągniętych w 2021 r., uplasował się na rekordowym 2. miejscu. To historyczny sukces jednostki zarządzanej przez starostę Krzysztofa Rymuzę. W rankingu za rok 2020 powiat pruszkowski znajdował się na 4. miejscu. Na pierwszej lokacie, w tej kategorii, znalazł się powiat wrocławski.

Po raz kolejny jednak powodów do niepokoju dostarcza rezultat osiągnięty przez sam Pruszków. Miasto zostało sklasyfikowane dopiero na 57. miejscu. To najgorsza lokata w historii tego rankingu. W 2020 r. miasto znajdowało się na 49. miejscu, w 2019 na 27. miejscu, a w 2018 r. - na 17. W edycji 2016 r. Pruszków zajmował 7. miejsce.

Jak widać trend spadkowy utrzymuje się od wielu lat. Rozpoczął się jeszcze za ostatniej kadencji Jana Starzyńskiego i trwa konsekwentnie przez całą kadencję Pawła Makucha. Wiele wskazuje na to, że źródłem problemu jest nadmierny rozrost wydatków bieżących (w szczególności w sektorze wynagrodzeń), problemów ze zwiększaniem udziału dochodów własnych po stronie przychodowej budżetu oraz problemów z pozyskiwaniem (a właściwie nie pozywkiwaniem) środków unijnych.

Czas na ocenę kondycji miejskich finansów, w sformalizowany sposób, nastąpi już niedługo. Właśnie rozpoczyna się „sezon absolutoryjny”. Koniec pierwszego półrocza, to moment w którym prezydenci miast muszą przedstawić radom sprawozdania z wykonania budżetu za poprzedni rok. Te muszą następnie rozstrzygnąć o zatwierdzeniu tych sprawozdań i podjąć (lub nie podejmować) uchwały w sprawie udzielenia absolutorium. Otwarte w tym wszystkim pozostaje pytanie: czy w czasie debat nad wykonaniem miejskiego budżetu w 2021 r. radnym uda się ustalić na czym polega zasadniczy problem z miejskimi finansami?