Co (znowu) jest nie tak z miejską ankietą na temat Miejskiego Planu Adaptacji do Zmian Klimatu?

Przypomnijmy - w połowie sierpnia miasto Pruszków opublikowało ankietę, która miała czynić zadość ustawowemu wymogowi partycypacji społecznej w tworzeniu Miejskiego Planu Adaptacji do Zmian Klimatu (MPA). To dokument o charakterze strategiczno-wdrożeniowym obejmujący swoim zakresem obszar danego miasta, mający na celu zmniejszenie podatności miasta na zmiany klimatu.

W MPA znajdziemy m.in. szczegółową analizę wrażliwości miasta na zmiany klimatu oraz ocenę zagrożeń klimatycznych. Negatywne skutki zmian klimatu mają być niwelowane za pomocą zazieleniania oraz odpowiedniego gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi.

Jak pisaliśmy w poprzednim tekście na ten temat (patrz powyżej), zadane przez miasto pytania zdają się obnażać braki w przygotowaniu urzędników w tematyce zmian klimatu. Czas przyjrzeć się wynikom wspomnianej ankiety (całość znajdziecie TUTAJ).

Złe pytania, złe odpowiedzi?

Problem ze źle postawionymi pytaniami jest taki, że ktoś może wybrać zaproponowane odpowiedzi. Nie inaczej jest w tym przypadku. W odpowiedzi na pytanie nr 4 (Jakie skutki zmian klimatu zauważył(a) Pan/Pani w swoim otoczeniu?), problemy z jakością powietrza jako skutek zmiany klimatu wybrało 61 % ankietowanych, a zmniejszenie liczby terenów zielonych ponad połowa.

Jak pisaliśmy w poprzednim tekście, oba wymienione zjawiska niewiele mają wspólnego ze zmianą klimatu. Czy wybranie tych odpowiedzi źle świadczy o mieszkańcach? Nie. Problem leży w konstrukcji odpowiedzi do wyboru. Gdy pytamy o zmianę klimatu, w odpowiedziach powinny być wyłącznie zjawiska związane ze zmianą klimatu, nie zaś dowolne. Wśród tych, znajdujących się w ankiecie, brakuje chyba tylko propozycji sprzedaży opla.

Podobnie jest w przypadku odpowiedzi na pytanie nr 5 (Które z poniższych problemów uważa Pan/Pani za najważniejsze dla Pruszkowa w kontekście zmian klimatu?). Najwięcej osób za najważniejszy dla Pruszkowa problem w kontekście zmian klimatu wybrało jakość powietrza. Na drugim miejscu znalazł się zanik terenów zielonych, który - jak wiadomo - nie jest skutkiem zmian klimatycznych, a jedynie skutkiem polityki władz miasta. Ponownie - zaznaczenie tej odpowiedzi nie świadczy źle o mieszkańcach, którzy dostrzegają i zwracają uwagę na problemy środowiskowe. Rzecz w tym, że miasto pyta o zmiany klimatu, a podaje odpowiedzi zupełnie z nim niezwiązane.

Ciekawe są również odpowiedzi na pytanie nr 9 (Jakie formy edukacji klimatycznej są dla Pana/Pani najbardziej odpowiednie?). Choć ustawa nic nie mówi o edukowaniu ludzi i jest to raczej kwestia umiłowania samorządowców do pozorowania ruchów za pomocą “edukacji”, mieszkańcy zdają się byc zgodni - bardziej niż wymyślanie akcji edukacyjnych, potrzebne jest konkretne działanie tj. sadzenie drzew. Jak widać, intuicja mieszkańców jest bliżej zamysłu ustawodawcy niż Urząd Miasta Pruszkowa.

Na tym nie koniec, ponieważ w oparciu o pierwszą ankietę Urząd Miasta Pruszkowa przygotował ankietę 2.0. Wypełnić ją można do 27 lutego (link tutaj). Czy tym razem miasto postawiło dobre pytania? Przekonajmy się.

Nowa ankieta - nowe problemy

Pierwsze dwa pytania dotyczą kwestii związanych z życiem w Pruszkowie ogólnie. Dają raczej ogólny ogląd na zadowolenie z bycia mieszkańcem. Skoro więc nie dotyczą zmian klimatu, pominiemy je w naszych rozważaniach. Przejdziemy od razu do pytania nr 3:

Wskaż maksymalnie trzy zjawiska, które stanowią w Twojej ocenie największe zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców Pruszkowa

Urząd miasta odrobił lekcję i przygotował naprawdę sensowne pytanie. Gorzej z odpowiedziami. Choć nie da się zaprzeczyć, że wszystkie wymienione są zjawiskami problematycznymi, brakuje obok nich dokładnego wyjaśnienia.

Powiedzieć, że miejska wyspa ciepła jest zjawiskiem jednoznacznie negatywnym, będącym wręcz zagrożeniem dla mieszkańców Pruszkowa, to jak powiedzieć, że zagrożeniem dla miasta jest deszcz (bo istnieją opady nawalne) oraz wiatr (ponieważ istnieją huragany). O tym, czym jest miejska wyspa ciepła, pisaliśmy w poprzednim tekście.

Innym przykładem może być odpowiedź “Choroby związane ze zmianą klimatu (np. borelioza, alergia, choroby układu oddechowego)”. Bez dokładniejszego wyjaśnienia ta odpowiedź może nie mieć sensu. W rzeczywistości to poważny skutek zmian klimatu - sezon na kleszcze jest coraz dłuższy (w jednym mogą zmieścić się dwa pokolenia kleszczy zamiast jednego), a wzmożona ilość pyłków sprawia, że w całej Europie odnotowuje się rekordową liczbę przypadków kataru siennego.

Urząd Miasta Pruszkowa zdaje się w dalszym ciągu nie mieć w swoich szeregach osoby biegłej w zawiłej tematyce zmian klimatu. Odpowiedzialność przerzuca więc na mieszkańców, którzy muszą sami doskonale znać przyczynę i skutek każdego z wymienionych zjawisk, by móc uczciwie ocenić, które trzy stanowią największe zagrożenie.

Wskaż maksymalnie trzy działania, które według Ciebie władze Pruszkowa powinny podjąć w celu przeciwdziałania zagrożeniom wymienionym w poprzednim pytaniu

Co prawda wszystkie wymienione sposoby mogą pomóc z problemami środowiskowymi, ponownie umykamy pierwotnemu zamysłowi ustawodawcy. Narzędziem adaptacji miast do zmian klimatu ma być zazielenianie i gospodarowanie wodą. Wśród odpowiedzi zaproponowanych przez miasto znajdziemy natomiast edukację (samorządowy klasyk), mierzenie jakości powietrza czy ograniczenie ruchu samochodowego. Ogólnie rzecz biorąc do zazieleniania i gospodarowania wodą odnosi się 7 spośród 15 odpowiedzi (nie liczymy “nie wiem”, “żadne z nich” oraz “inne”).

Należy również w tym miejscu zadać pytanie do miasta: czy jeżeli którakolwiek z wymienionych odpowiedzi zostanie wybrana zbyt mało razy, miasto nie będzie tego robić? Czy miasto ma również możliwości prawne, by robić wszystkie rzeczy z wymienionych? Termomodernizacja budynków i wymiana pieców brzmią bardzo dobrze. Ale czy miasto może dopłacać do prywatnych budynków i zabudowy wielorodzinnej? Przypomnijmy, że w 2023 RIO cofnęła uchwałę Rady Miasta, która miała zezwolić na dofinansowanie wymiany pieca w budynkach wielorodzinnych.

W podobnym tonie jest jedno z ostatnich pytań, numer 7. Ciężko stwierdzić, czym dokładnie jest pytanie nr 7. Miasto prosi o ustosunkowanie się do 13 stwierdzeń, w których znajdziemy zarówno “Jestem gotów/ gotowa podjąć działania ograniczające marnowanie żywności.”, jak również “Chciałbym/chciałabym by budynek w którym mieszkam posiadał energię elektryczną z OZE.”. Czy miasto może coś zrobić w którejkolwiek z tych materii? Nie do końca, ale może zorganizować edukacyjne spotkanie dla mieszkańców, a najlepiej całą serię edukacyjnych spotkań.

Czy jest na pokładzie klimatolog?

Ankietę MPA 2.0 można wypełnić do 27 lutego. Nim miasto opublikuje wyniki, minie najpewniej kolejne kilka miesięcy. Czy później doczekamy się trzeciej ankiety? A może przyjdzie czas na stacjonarne konsultacje? Jedno jest pewne - fachowej wiedzy najprawdopodobniej zabraknie.