Budżet obywatelski: Rada skarży do sądu uchwałę RIO

W styczniu Rada Miasta przyjęła projekt zmian w uchwale dot. budżetu obywatelskiego. Zmianę przygotowała Komisja Prawa, Bezpieczeństwa i Administracji kierowana przez jej ówczesnego przewodniczącego, Olgierda Lewana (SPP). Nowa uchwała przewidywała m.in. zmianę zasad w zakresie: zasada zgłaszania projektów, przyznania Radzie ds. Budżetu Obywatelskiego kompetencji do rozpatrywania odwołań od negatywnej weryfikacji projektów zgłoszonych do budżetu obywatelskiego, a także ewaluacji procedury budżetu obywatelskiego.

Inicjatywa ta została negatywnie oceniona przez pruszkowską radę seniorów. Przewodniczący rady, Wojciech Rosiński, na sesji w dn. 26 stycznia 2023 r. zwracał uwagę, że w pracach nad zmianami nie wzięli udziału przedstawiciele tego organu. Radny Olgierd Lewan wyjaśniał, że projekt uchwały był rezultatem wielomiesięcznych prac radnych i społeczników związanych z pruszkowskim budżetem obywatelskim.

Ostatecznie nowa uchwała w sprawie pruszkowskiego budżetu obywatelskiego została przyjęta większością głosów. "Przeciw" opowiedziało się jedynie 4 radnych Jakub Kotelecki (niez.), Grzegorz Szachogłuchowicz (niez.), Dariusz Krupa (PiS) i Paweł Zagrajek (PiS). Od głosu wstrzymała się radna Ewa Białaszewska-Szmalec (PiS).

Następnie uchwała została przekazana do nadzoru. Jest to standardowa procedura, która obejmuje wszystkie uchwały podejmowane przez Radę Miasta. Z uwagi na fakt, że przepisy prawa miejscowego muszą odpowiadać przepisom ustaw, to ich legalność weryfikowana jest przez wojewodów lub regionalne izby obrachunkowe. Te drugie, jak wskazują przepisy prawa, są właściwe w "sprawach finansowych".

Uchwała dotycząca pruszkowskiego budżetu obywatelskiego trafiła do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie. Na posiedzeniu kolegium izby, które wydało takie rozstrzygnięcie nadzorcze obecni byli przedstawiciele Rady Miasta, radca prawny urzędu oraz reprezentacji rady seniorów. Jak ustaliła redakcja zpruszkowa.pl, ci ostatni mieli ponownie przedstawić swoje zastrzeżenia co do sposobu przygotowania projektu uchwały.

Ostatecznie nadzór orzekł o stwierdzeniu uchwały nieważności w całości. Lektura uchwały kolegium RIO prowadzi do wniosku, że zarzuty kierowane przez seniorów nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Izba dopatrzyła się szeregu naruszeń przepisów ustawy o samorządzie gminnym i na tej podstawie wydała orzeczenie tej treści.

Temat nowej uchwały w sprawie pruszkowskiego budżetu obywatelskiego i rozstrzygnięcia RIO powrócił na marcowym posiedzeniu Komisji Prawa, Bezpieczeństwa i Administracji. Wiceprzewodniczący rady miasta - Piotr Bąk (KO) - zgłosił wniosek o skierowanie skargi na rozstrzygnięcie RIO do sądu administracyjnego. Głównym zarzutem jest brak właściwości izby w sprawach dotyczących budżetu obywatelskiego.

Istotą prawa miejscowego w zakresie w jakim reguluje budżet obywatelski jest określenie szczególnej procedury konsultacji społecznych. Jest to tym samym sprawa ustrojowa, a nie sprawa finansowa dotyczącą struktury budżetu miasta, czy spraw dotyczących zaciągania zobowiązania. Wniosek ten został poparty przez Radę Miasta, która na sesji w dniu 30 marca przyjęła jednogłośnie uchwałę w sprawie skierowania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Co dalej? Jest bardzo prawdopodobne, że skarga może zostać uwzględniona przez sąd. Wówczas ten uchyli uchwałę Kolegium RIO. Uchylenie będzie skutkować obowiązywaniem budżetu obywatelskiego uchwalonych przez radę miasta w styczniu tego roku.

Na pewno nie należy obawiać się o obecną edycję budżetu obywatelskiego. Ta będzie odbywa się na "starych" zasadach. Jeżeli zaś w trakcie jego realizacji pojawi się wyrok sądu uwzględniający skargę Rady, to zostaną one po prostu zastąpione zasadami uchwały ze stycznia 2023 r.