Biletowa rewolucja w WKD. Nowe kasowniki, popularyzacja biletów wirtualnych

Choć WKD rozwija elektroniczny system sprzedaży biletów, część rozwiązań wciąż wymaga unowocześnienia. Od lutego 2023 roku w każdym pociągu działa jeden automat biletowy, umieszczony zawsze w tej samej części składu (od strony Warszawy). Pasażer, który chce kupić bilet podczas podróży, a nie ma aplikacji w telefonie, musi dotrzeć właśnie do niego, co bywa kłopotliwe. Urządzenia umożliwiają już zakup biletów wirtualnych przypisanych do karty płatniczej, jednak system ma ograniczenia związane z dostępnością i wygodą obsługi.

Dobra wiadomość jest taka, że WKD uruchomiła dwa przedsięwzięcia, które mają usprawnić obsługę pasażerów. Pierwsze dotyczy instalacji nowych kasowników w pociągach. Drugie obejmuje zakup urządzeń dla kontrolerów i stworzenie centralnego systemu wspomagającego kontrolę biletów.

Po dwa nowe kasowniki w każdym pociągu

Właśnie zakończył się przetarg na instalację 40 nowych kasowników, które zostaną zamontowane w 20 pojazdach: 14 składach serii EN97 i sześciu serii EN100. W każdym z nich zaplanowano po dwa urządzenia, po jednym w członach A i B. WKD zastrzegła w przetargu możliwość zamówienia kolejnych 40 urządzeń. Łącznie może więc pojawić się ich aż 80.

Nowe kasowniki mają sprzedawać bilety jednorazowe. W przeciwieństwie do obecnych automatów nie będą drukowały papierowych biletów. Zakup zostanie zapisany elektronicznie i przypisany do nośnika płatniczego.

Jedną z ciekawszych funkcji nowych urządzeń będzie wykorzystywanie aktualnej lokalizacji pociągu. System sprzedaży ma na bieżąco wiedzieć, gdzie znajduje się skład, i na tej podstawie ograniczać dostępne stacje początkowe podróży. Przykładowo pasażer, który wsiądzie w Pruszkowie, zobaczy listę możliwych relacji dostosowaną do aktualnego położenia pociągu. Szczegółowe zasady funkcjonowania tego rozwiązania zostaną jeszcze określone podczas wdrażania systemu.

Urządzenia mają umożliwiać samodzielne sprawdzenie ważności biletu. Wystarczy ponownie przyłożyć kartę płatniczą do czytnika, a kasownik wyświetli odpowiednią informację.

Pięć języków i pomoc dla osób niewidomych

Nowe kasowniki będą wyposażone w kolorowe ekrany dotykowe o przekątnej co najmniej pięciu cali. Ekrany mają być odporne na zarysowania i umożliwiać obsługę również w rękawiczkach. Pasażerowie będą mogli korzystać z pięciu wersji językowych. Szczególnie istotne zmiany przygotowano dla osób niewidomych i słabowidzących. Kasowniki mają odczytywać głosowo kolejne etapy zakupu biletu, nazwy dostępnych opcji, stacje, ceny i informacje o płatnościach. Pasażer będzie mógł korzystać z komunikatów przez głośnik lub po podłączeniu słuchawek.

Przed odbiorem urządzeń wykonawca będzie musiał przeprowadzić niezależny audyt dostępności z udziałem osób z niepełnosprawnościami.

WKD wybrała już firmę, która dostarczy kasowniki

Przetarg został rozstrzygnięty. Najkorzystniejszą ofertę złożyła firma Mera-Serwis SGL z Grodziska Mazowieckiego. Jej wartość to 2,6 mln zł. Firma zadeklarowała dostarczenie, montaż i uruchomienie pierwszych 40 kasowników w ciągu trzech miesięcy od podpisania umowy. Urządzenia powinny zacząć działać najpóźniej w styczniu 2027 roku. Nie jest to jednak jeszcze oficjalnie potwierdzona data.

Kontroler dostanie urządzenie, które samo wydrukuje wezwanie

Równolegle WKD prowadzi drugi przetarg, dotyczący wyposażenia kontrolerów w nowoczesne terminale. Zamówienie obejmuje 15 przenośnych urządzeń wraz z oprogramowaniem oraz wdrożenie centralnego systemu wspomagania kontroli biletów.

Każdy terminal ma być niewielkim komputerem wyposażonym w ekran dotykowy, czytnik kart zbliżeniowych NFC, skaner kodów QR i drukarkę termiczną. Kontroler będzie mógł za pomocą jednego urządzenia sprawdzić bilet, odczytać uprawnienia do ulgi, zarejestrować wynik kontroli, wystawić wezwanie do zapłaty i przyjąć płatność. Nowe terminale będą obsługiwać bilety papierowe i elektroniczne, w tym wirtualne bilety przypisane do karty płatniczej, telefonu lub zegarka. System ma również odczytywać bilety WKD kupione przez internet i aplikacje mobilne, a także bilety ZTM i Kolei Mazowieckich honorowane w pociągach WKD.

Terminale będą miały możliwość przyjmowania bezgotówkowych opłat dodatkowych (czyli mówiąc potocznym językiem – kar za brak biletu albo legitymacji uprawniającej do zniżki) przez kontrolera. Terminal ma obsługiwać płatności kartą bankową, BLIK-iem i wirtualną kartą płatniczą. Kontroler nie będzie potrzebował do tego osobnego terminala płatniczego.

Nowe terminale mają działać nawet w miejscach pozbawionych zasięgu sieci komórkowej. Jeżeli kontroler utraci połączenie z internetem, nadal będzie mógł sprawdzać bilety, korzystając z zapisanych wcześniej danych, oraz wystawiać wezwania do zapłaty. Gdy urządzenie odzyska połączenie, zgromadzone informacje zostaną automatycznie przesłane do centralnego systemu.

System wychwyci błędny PESEL i zapamięta uwagi pasażera

Zamówienie obejmuje nie tylko sprzęt, lecz także rozbudowany system informatyczny. Podczas wystawiania wezwania do zapłaty kontroler będzie wprowadzał dane pasażera bezpośrednio do terminala. System automatycznie sprawdzi poprawność numeru PESEL, a na jego podstawie uzupełni datę urodzenia. Będzie również korzystał z elektronicznej bazy miejscowości, ulic i kodów pocztowych. Ma to ograniczyć pomyłki przy sporządzaniu dokumentów.

Co ciekawe, oprogramowanie umożliwi zapisywanie uwag i zastrzeżeń pasażera. W dokumentacji przewidziano także możliwość odnotowania, że nieprawidłowość była związana z awarią biletomatu, kasownika lub błędem odczytu biletu. Terminal pozwoli również rejestrować inne zdarzenia, takie jak przewożenie niezłożonej hulajnogi, odmowa podpisania dokumentu czy odmowa przyjęcia wezwania do zapłaty.

Nowy system ma rejestrować informacje o przeprowadzanych kontrolach: datę, godzinę, miejsce, numer pociągu oraz dane identyfikujące kontrolera. Do centrali będą trafiały również informacje o wystawionych wezwaniach do zapłaty i pobranych opłatach dodatkowych. System zostanie powiązany z aktualnym rozkładem jazdy. Dzięki temu część danych dotyczących trasy i przejazdu będzie automatycznie uzupełniana w dokumentach.

I jeszcze ciekawostka: nowy system ma rozpoznawać, czy dany bilet był już wcześniej kontrolowany. Jeśli kontroler ponownie sprawdzi ten sam bilet, na ekranie terminala pojawi się informacja o poprzedniej kontroli wraz z jej datą i godziną.

W przeciwieństwie do przetargu na kasowniki postępowanie dotyczące nowych terminali kontrolerskich nie zostało jeszcze rozstrzygnięte w udostępnionych dokumentach. Wybrany wykonawca otrzyma 100 dni roboczych od podpisania umowy na dostarczenie wszystkich 15 terminali oraz uruchomienie systemu. Wcześniej, w ciągu 70 dni roboczych, będzie musiał przedstawić jego wersję testową. System zostanie objęty 36-miesięczną gwarancją i wsparciem technicznym.

Karta bankowa zamiast biletu – tak podróżuje się już w wielu polskich miastach

Wróćmy jeszcze do biletów wirtualnych. Rozwiązanie, które WKD zamierza rozwijać w swoich pociągach, nie jest już w Polsce technologiczną nowinką. Bilety przypisywane do karty płatniczej funkcjonują m.in. we Wrocławiu, Bydgoszczy, Poznaniu, Łodzi i Jaworznie. Korzystają z nich również pasażerowie komunikacji miejskiej w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, obejmującej m.in. Katowice, Sosnowiec, Gliwice i Tychy. Zasada jest prosta: podróżny wybiera bilet na ekranie kasownika, przykłada kartę bankową, a system elektronicznie zapisuje informację o zakupie. Papierowy bilet nie jest potrzebny. Podczas kontroli wystarczy okazać ten sam środek płatniczy.

Jednym z pionierów takiego rozwiązania było Jaworzno, gdzie system Open Payment uruchomiono już w 2017 roku. Rok później pojawił się on w Łodzi. We Wrocławiu bilety kupowane w kasownikach są przypisywane nie tylko do tradycyjnych kart bankowych, lecz także do ich wirtualnych odpowiedników w telefonach i zegarkach. Co ciekawe, system traktuje plastikową kartę i tę samą kartę dodaną do telefonu jako dwa różne identyfikatory. Dlatego podczas kontroli trzeba przyłożyć dokładnie to urządzenie, którym zapłacono za przejazd.

Jeszcze dalej poszła Bydgoszcz, która w 2020 roku jako pierwsze miasto w Polsce umożliwiła przypisywanie do karty bankowej również biletów okresowych. Z kolei w Poznaniu pasażerowie mogą kupować w pojazdach bilety elektroniczne, w tym 24-godzinne, bez konieczności odbierania wydruku.

Skalę popularyzacji tego rozwiązania dobrze pokazuje Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. W sierpniu 2025 roku zakończyła wyposażanie niemal 1900 autobusów, tramwajów i trolejbusów w urządzenia umożliwiające zakup biletów kartą. Pasażer może wybrać konkretny bilet albo skorzystać z systemu Start/Stop. W tym drugim przypadku wystarczy przyłożyć kartę przy wejściu i ponownie przy wyjściu z pojazdu, a system sam obliczy należność za podróż.

Podobna rewolucja szykuje się również w Warszawie. W sierpniu 2025 roku Zarząd Transportu Miejskiego podpisał z Mennicą Polską umowę na wdrożenie nowego Warszawskiego Systemu Biletowego. Od 2027 roku w stolicy mają stopniowo pojawiać się urządzenia pozwalające kupować bilety elektroniczne przypisywane do karty płatniczej, telefonu lub zegarka. System obejmie zarówno bilety krótkookresowe, jak i długookresowe. Montaż urządzeń w około 2,5 tys. pojazdów Warszawskiego Transportu Publicznego oraz na wszystkich stacjach metra ma zakończyć się w 2029 roku. Do tego czasu nowy i dotychczasowy system będą funkcjonować równolegle.